ప్రపంచాన్ని గడగడలాడించిన కోవిడ్-19 మహమ్మారి సృష్టించిన విధ్వంసం మనం ఊహించిన దానికంటే చాలా పెద్దదని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) విడుదల చేసిన తాజా నివేదిక స్పష్టం చేస్తోంది. అధికారికంగా ప్రభుత్వాలు ప్రకటించిన మరణాల సంఖ్యకు, వాస్తవ మరణాలకు మధ్య భారీ వ్యత్యాసం ఉన్నట్లు ఈ నివేదిక తేల్చిచెప్పింది. 2020 నుంచి 2023 మధ్య కాలంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా అధికారికంగా ప్రకటించిన కోవిడ్ మరణాలు 70 లక్షలు కాగా, వాస్తవంగా 2.21 కోట్ల "అదనపు మరణాలు" (excess deaths) సంభవించాయని WHO పేర్కొంది. అంటే, అధికారిక లెక్కల కన్నా దాదాపు మూడు రెట్లు ఎక్కువ మరణాలు నమోదయ్యాయన్నమాట. ఇది చాలా పెద్ద విషయం.
- WHO నివేదిక ప్రకారం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోవిడ్ మరణాలు అధికారిక లెక్కల కన్నా దాదాపు మూడు రెట్లు ఎక్కువ.
- 2020 నుంచి 2023 మధ్య కాలంలో 2.21 కోట్ల "అదనపు మరణాలు" (excess deaths) నమోదయ్యాయి.
- అధికారికంగా ప్రకటించిన కోవిడ్ మరణాల సంఖ్య సుమారు 70 లక్షలు (7 million) మాత్రమే.
- ఈ అదనపు మరణాలలో కోవిడ్ వల్ల ప్రత్యక్షంగా చనిపోయిన వారు, ఆరోగ్య వ్యవస్థల వైఫల్యం వల్ల మరణించిన వారు కూడా ఉన్నారు.
- పురుషులలో మరణాల రేటు మహిళల కంటే దాదాపు 50% ఎక్కువగా ఉన్నట్లు నివేదిక వెల్లడించింది.
- భారత్లో కూడా మరణాల సంఖ్య అధికారిక గణాంకాలకు మించి చాలా ఎక్కువగా ఉన్నట్లు గతంలో వచ్చిన అధ్యయనాలు సూచించాయి.
లెక్కల్లోని ఈ భారీ తేడాకు కారణాలేంటి?
అధికారిక లెక్కలకు, WHO అంచనాలకు మధ్య ఇంత పెద్ద తేడా ఎందుకు వచ్చింది? ఆలోచించండి. దీనికి ప్రధాన కారణం "అదనపు మరణాలు" (excess deaths) అనే భావనను అర్థం చేసుకోవడం. ఇవి కేవలం కోవిడ్ పాజిటివ్ వచ్చి చనిపోయిన వారి సంఖ్య మాత్రమే కాదు. మహమ్మారి సమయంలో ఒక దేశంలో సాధారణంగా సంభవించే మరణాల కన్నా అదనంగా ఎంతమంది చనిపోయారో ఈ లెక్క చెబుతుంది. మరి ఈ అదనపు మరణాలకు కారణాలు అనేకం. చాలామందికి సరైన సమయంలో టెస్టులు జరగలేదు, దాంతో వారి మరణాలు కోవిడ్ ఖాతాలో నమోదు కాలేదు. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఈ సమస్య తీవ్రంగా ఉంది. అంతేకాకుండా, హాస్పిటళ్లన్నీ కోవిడ్ రోగులతో నిండిపోవడంతో — క్యాన్సర్, గుండె జబ్బులు, కిడ్నీ సమస్యలు వంటి ఇతర దీర్ఘకాలిక వ్యాధులతో బాధపడుతున్న వారికి సరైన వైద్యం అందలేదు. వారి మరణాలు కూడా ఈ అదనపు మరణాల సంఖ్యను పెంచాయి. కొన్ని ప్రభుత్వాలు వాస్తవ సంఖ్యలను దాచిపెట్టాయనే ఆరోపణలు కూడా ఉన్నాయి. తమ వైఫల్యాలు బయటపడతాయనే భయంతో గణాంకాలను తక్కువ చేసి చూపించాయి. ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య వ్యవస్థలోని లోపాలను కళ్లకు కడుతోంది.
దేశాల వారీగా పరిస్థితి — భారత్లో వాస్తవాలు భిన్నమా?
కోవిడ్ మహమ్మారి ప్రభావం అన్ని దేశాలపై ఒకేలా లేదు. ఆగ్నేయాసియా, యూరప్, అమెరికా ఖండాల్లో మరణాల సంఖ్య ఎక్కువగా నమోదైంది. ఇక మన దేశం విషయానికొస్తే, భారత్లో కూడా కోవిడ్ మరణాల సంఖ్య అధికారిక లెక్కల కన్నా చాలా రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటుందని గతంలో పలు అంతర్జాతీయ అధ్యయనాలు హెచ్చరించాయి. ఉదాహరణకు, ప్రఖ్యాత మెడికల్ జర్నల్ 'ది లాన్సెట్' ప్రచురించిన ఒక అధ్యయనం ప్రకారం, 2021 చివరి నాటికి భారతదేశంలో 40 లక్షలకు పైగా అదనపు మరణాలు సంభవించి ఉండవచ్చని అంచనా వేసింది. ఇది ప్రభుత్వ లెక్కల కన్నా చాలా ఎక్కువ. ముఖ్యంగా సెకండ్ వేవ్ సమయంలో మన దేశంలో పరిస్థితి ఎంత దారుణంగా ఉండేదో అందరికీ తెలిసిందే. ఆక్సిజన్ కొరత, హాస్పిటళ్లలో బెడ్లు దొరకకపోవడం, మందుల బ్లాక్ మార్కెట్ వంటి సమస్యలతో లక్షలాది మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. గంగానదిలో తేలియాడిన శవాలు అప్పటి భయానక పరిస్థితికి నిలువుటద్దం. అయితే, భారత ప్రభుత్వం ఈ అంచనాలను అప్పట్లో ఖండించింది. కానీ, WHO తాజా నివేదిక మరోసారి ఈ చర్చను తెరపైకి తెచ్చింది. వాస్తవ నష్టాన్ని అంగీకరించడం ద్వారానే భవిష్యత్తు సవాళ్లను ఎదుర్కోగలం.
ఈ నివేదిక భవిష్యత్తుకు ఇస్తున్న హెచ్చరిక ఏమిటి?
గడిచిపోయిన దాని గురించి ఇప్పుడు మాట్లాడి ఏం లాభం అని కొందరు అనుకోవచ్చు. కానీ, ఈ నివేదిక కేవలం పాత లెక్కలను సరిచేయడమే కాదు, భవిష్యత్తుకు ఒక గట్టి హెచ్చరికను జారీ చేస్తోంది. ఇలాంటి మహమ్మారులు మళ్లీ దాడి చేసినప్పుడు మనం ఎంత సిద్ధంగా ఉండాలో ఇది గుర్తుచేస్తుంది. ప్రతి దేశంలోనూ ప్రజారోగ్య వ్యవస్థలను (public health systems) బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరాన్ని నొక్కి చెబుతోంది. ముఖ్యంగా, విపత్కర సమయాల్లో డేటాను పారదర్శకంగా, కచ్చితంగా నమోదు చేయడం ఎంత ముఖ్యమో ఈ నివేదిక స్పష్టం చేస్తోంది. ఎందుకంటే సరైన గణాంకాలు లేకపోతే, ప్రభుత్వాలు సరైన పాలసీ నిర్ణయాలు తీసుకోలేవు. వనరులను ఎక్కడ కేటాయించాలో అర్థం కాదు. అందువల్ల, డేటా సేకరణ, నిర్వహణ, నివేదించడం వంటి ప్రక్రియలను ఆధునిక టెక్నాలజీతో మెరుగుపరచాలి. ఈ లెక్కలు మనల్ని భయపెట్టడానికి కాదు, మేల్కొలపడానికి. నిజమే ఇది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
"అదనపు మరణాలు" (excess deaths) అంటే సరిగ్గా ఏమిటి?
చూడండి, ఒక సాధారణ సంవత్సరంలో ఎంతమంది చనిపోతారో ఒక అంచనా ఉంటుంది. మహమ్మారి సమయంలో ఆ అంచనా కంటే ఎంత ఎక్కువ మంది చనిపోయారో చెప్పేదే "అదనపు మరణాలు". ఇందులో కోవిడ్ వల్ల ప్రత్యక్షంగా చనిపోయిన వారితో పాటు, లాక్డౌన్లు, ఆరోగ్య వ్యవస్థపై భారం వంటి పరోక్ష కారణాల వల్ల మరణించిన వారు కూడా ఉంటారు.
WHO ఈ గణాంకాలను ఎలా లెక్కించింది?
సూటిగా చెప్పాలంటే, WHO వివిధ దేశాల నుంచి అధికారిక మరణాల డేటాను, గణాంక నమూనాలను (statistical models) ఉపయోగించి ఈ అంచనాకు వచ్చింది. మహమ్మారి లేకపోయి ఉంటే ఎంతమంది చనిపోయేవారో లెక్కించి, వాస్తవంగా చనిపోయిన సంఖ్యతో పోల్చి ఈ అదనపు మరణాల సంఖ్యను కనుగొంది. ఇది చాలా క్లిష్టమైన ప్రక్రియ.
ఈ నివేదిక వల్ల ఇప్పుడు మనకు ప్రయోజనం ఏమిటి?
ఇది కేవలం గడిచిపోయిన లెక్క కాదు. భవిష్యత్తులో ఇలాంటి మహమ్మారులు వచ్చినప్పుడు మన ఆరోగ్య వ్యవస్థలు ఎంత సిద్ధంగా ఉండాలో ఇది హెచ్చరిస్తుంది. సరైన డేటా లేకపోతే ప్రభుత్వాలు సరైన నిర్ణయాలు తీసుకోలేవు. ప్రజల ప్రాణాలను కాపాడటానికి, వ్యవస్థలను పటిష్టం చేయడానికి ఈ నివేదిక ఒక ప్రాతిపదికగా పనిచేస్తుంది.
