తుపాకుల యుద్ధం నుంచి పైసల యుద్ధానికి: ఇరాన్ పై ట్రంప్ రివర్స్ వ్యూహం.. ఆ జలసంధి తెరిచేది ఎప్పుడు?
ప్రపంచాన్ని కుదిపేస్తున్న అమెరికా-ఇరాన్ యుద్ధం ఇప్పుడు ఆయుధాల స్థాయి నుంచి అంకెలు మరియు పరిహారాల స్థాయికి చేరుకుంది. ఇన్నాళ్లూ క్షిపణులతో దాడి చేసుకున్న ఇరు దేశాలు, ఇప్పుడు ఒకరి నుంచి ఒకరు భారీగా నష్టపరిహారం (Compensation) కోరుకుంటున్నారు. అయితే ఇక్కడ విశేషమేమిటంటే, ఇరాన్ అడుగుతున్న పరిహారం కంటే అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ అడుగుతున్న డిమాండ్లు ఇప్పుడు ప్రపంచ దేశాలను ఆశ్చర్యానికి గురి చేస్తున్నాయి. ఇరాన్ పెడుతున్న షరతులను ట్రంప్ తోసిపుచ్చడమే కాకుండా, దశాబ్దాల నాటి పాత ఖాతాలను తెరవాలని నిర్ణయించుకున్నారు.
ఇరాన్ డిమాండ్ ఏమిటి?
గత ఫిబ్రవరిలో ప్రారంభమైన ఈ యుద్ధంలో అమెరికా మరియు ఇజ్రాయెల్ జరిపిన దాడుల వల్ల తమ దేశం భారీగా నష్టపోయిందని ఇరాన్ వాదిస్తోంది. తమ నగరాలు, చమురు క్షేత్రాలు మరియు మౌలిక సదుపాయాలు దెబ్బతిన్నాయని, వీటన్నింటికీ అమెరికా 'యుద్ధ నష్టపరిహారం' చెల్లించాలని కోరుతోంది. ఒకవేళ అమెరికా డబ్బులు చెల్లించి, ఆంక్షలు ఎత్తివేస్తేనే ప్రపంచ చమురు రవాణాకు కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధిని (Strait of Hormuz) తెరుస్తామని ఇరాన్ విదేశాంగ శాఖ స్పష్టం చేసింది.
ట్రంప్ రివర్స్ అటాక్
ఇరాన్ అడుగుతున్న ఈ నష్టపరిహారంపై ట్రంప్ తనదైన శైలిలో స్పందించారు. తన సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫామ్ 'ట్రూత్ సోషల్' లో ఒక పోస్ట్ పెడుతూ.. ఇరాన్ అడుగుతున్న పరిహారం అనే ఆలోచన చాలా "ఆసక్తికరంగా" ఉందని ఎద్దేవా చేశారు. అయితే, పరిహారం అమెరికా కాదు ఇరానే ఇవ్వాలని ఆయన కొత్త వాదనను తెరపైకి తెచ్చారు. గత ఐదు దశాబ్దాలుగా ఇరాన్ తన ఉగ్రవాద చర్యల ద్వారా, దాడుల ద్వారా అమెరికాకు మరియు ప్రపంచానికి చేసిన నష్టానికి భారీగా మూల్యం చెల్లించాలని డిమాండ్ చేశారు.
ట్రంప్ పెట్టిన ప్రధాన డిమాండ్లు ఇవే:
యూఎస్ఎస్ కోల్ (USS Cole) దాడి: 2000 సంవత్సరంలో జరిగిన ఈ నౌక దాడిలో 17 మంది అమెరికా నావికులు మరణించారు. దీనికి ఇరానే బాధ్యత వహించి పరిహారం ఇవ్వాలని ట్రంప్ కోరుతున్నారు.
ఖైదీలు మరియు ఆందోళనకారులు: ఇరాన్ లో ప్రభుత్వం జరిపిన అణిచివేతలో వేలాది మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. గత ఐదు నెలల్లోనే దాదాపు 52,000 మంది నిరసనకారులు మరణించారని ట్రంప్ ఆరోపించారు. వీరి కుటుంబాలకు ఇరాన్ ప్రభుత్వం పరిహారం చెల్లించాలని ఆయన పట్టుబడుతున్నారు.
ప్రాంతీయ వివాదాలు: లెబనాన్, సిరియా, యెమెన్ మరియు గాజాలో జరుగుతున్న గొడవలకు ఇరానే కారణమని, అక్కడ జరిగిన ప్రాణనష్టానికి కూడా ఇరానే బాధ్యత వహించాలని ట్రంప్ అన్నారు.
ఖాసిం సులేమానీ ప్రస్తావన: 2020లో ట్రంప్ ఆదేశాలతో హతమైన ఇరాన్ కమాండర్ సులేమానీ చేసిన పనుల వల్ల వేలాది మంది ప్రాణాలు పోయాయని, ఆ పాపం ఇరాన్ దే అని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు.
హోర్ముజ్ జలసంధి సంక్షోభం
అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య జరుగుతున్న ఈ మాటల యుద్ధం వల్ల సామాన్యుల జీవితాలపై భారీ ప్రభావం పడుతోంది. హోర్ముజ్ జలసంధి అనేది ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఐదో వంతు చమురు రవాణా అయ్యే కీలక మార్గం. ఇరాన్ దీనిని మూసివేయడం లేదా దాడులు చేయడం వల్ల అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో క్రూడ్ ఆయిల్ ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతున్నాయి. చమురు ధరలు పెరగడం వల్ల అమెరికాలో కూడా నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు పెరిగి ట్రంప్ ప్రభుత్వంపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది.
హోర్ముజ్ జలసంధిని తాము ఎప్పటికీ తెరవమని, వాషింగ్టన్ తమ షరతులన్నీ ఒప్పుకుంటేనే ఆలోచిస్తామని ఇరాన్ రివల్యూషనరీ గార్డ్స్ (IRGC) ప్రకటించింది. అప్పటివరకు ఆ సముద్ర మార్గం ఒక 'యుద్ధ రంగం'లాగే ఉంటుందని వారు హెచ్చరించారు.
ముగింపు
ట్రంప్ మరియు ఇరాన్ నాయకుల మధ్య నెలకొన్న ఈ పంతం వల్ల శాంతి చర్చలు మరింత క్లిష్టంగా మారాయి. ఇరాన్ తన పంతం వీడడం లేదు, అటు ట్రంప్ ఏకంగా 50 ఏళ్ల నాటి పాత ఖాతాలను పరిష్కరించాలని కోరుతున్నారు. ఒకవేళ ఇరాన్ గనుక తగ్గకపోతే భారీ బాంబు దాడులు చేస్తామని కూడా ట్రంప్ హెచ్చరించారు. ఈ పరిణామాలు ఎటు దారితీస్తాయో అన్న భయం ప్రపంచ దేశాల్లో నెలకొంది. ఈ ప్రతిష్టంభన ఇలాగే కొనసాగితే చమురు కొరత ఏర్పడి ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు పెను ముప్పు తప్పదని విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
