ఆకాశంలో అద్భుతం: నేడే సూర్యగ్రహణం 2026.. భారతీయులకు నిరాశేనా? అసలు నిజం ఇదీ!
ఖగోళ శాస్త్రంపై ఆసక్తి ఉన్న వారందరికీ ఈరోజు ఒక పండగ లాంటిది. విశ్వంలో జరిగే అత్యంత అరుదైన మరియు అద్భుతమైన సంఘటనలలో సూర్యగ్రహణం ఒకటి. 2026 ఆగస్టు 12వ తేదీన ప్రపంచం ఒక భారీ సూర్యగ్రహణాన్ని వీక్షించబోతోంది. ఇది కేవలం ఒక మామూలు గ్రహణం కాదు, ఐరోపా ఖండంలోని చాలా ప్రాంతాల్లో పట్టపగలే రాత్రిని తలపించేలా పూర్తి చీకటిని కమ్మేయబోతోంది. ఈ నేపథ్యంలో అసలు ఈ గ్రహణం మన దేశంలో కనిపిస్తుందా? భారతీయులు దీనిని చూడగలరా? అనే చర్చ మొదలైంది.
సూర్యగ్రహణం అంటే ఏమిటి?
మొదటగా సూర్యగ్రహణం అంటే ఏమిటో సులభంగా అర్థం చేసుకుందాం. భూమి, చంద్రుడు మరియు సూర్యుడు ఒకే సరళరేఖపైకి వచ్చినప్పుడు సూర్యగ్రహణం ఏర్పడుతుంది. ఈ క్రమంలో చంద్రుడు సూర్యుడికి, భూమికి మధ్యలోకి వస్తాడు. అప్పుడు చంద్రుడి నీడ భూమిపై పడి, సూర్యుడి నుంచి వచ్చే కాంతిని కొద్దిసేపు అడ్డుకుంటుంది. దీనివల్ల సూర్యుడు మనకు పూర్తిగానో లేదా పాక్షికంగానో కనిపించకుండా పోతాడు.
గ్రహణాలు మూడు రకాలుగా ఉంటాయి:
సంపూర్ణ సూర్యగ్రహణం: సూర్యుడిని చంద్రుడు పూర్తిగా కప్పేస్తాడు. ఆ సమయంలో పగటి పూట కూడా చీకటి అవుతుంది.
పాక్షిక సూర్యగ్రహణం: సూర్యుడిలో కొంత భాగాన్ని మాత్రమే చంద్రుడు అడ్డుకుంటాడు.
వలయ సూర్యగ్రహణం (Ring of Fire): చంద్రుడు భూమికి దూరంగా ఉన్నప్పుడు సూర్యుడిని పూర్తిగా కప్పలేడు. అప్పుడు సూర్యుడి చుట్టూ ఒక వెలుగు వలయం కనిపిస్తుంది.
భారత్లో కనిపిస్తుందా? సమయాలు ఏంటి?
ఇక అసలు విషయానికి వస్తే, 2026 ఆగస్టు 12న జరిగే సూర్యగ్రహణం భారత్లో కనిపించదు. దీనికి కారణం చాలా సింపుల్. ఈ గ్రహణం సంభవించే సమయానికి మన దేశంలో రాత్రి అవుతుంది. భారత కాలమానం (IST) ప్రకారం రాత్రి 9:04 గంటలకు గ్రహణం గరిష్ట స్థాయికి చేరుకుంటుంది. ఆ సమయంలో మనకు సూర్యుడు ఆకాశంలో ఉండడు కాబట్టి, మనం ఈ అద్భుతాన్ని నేరుగా చూడలేం.
అంతర్జాతీయ కాలమానం ప్రకారం మధ్యాహ్నం 15:34 (GMT) గంటలకు ఈ గ్రహణ ప్రక్రియ మొదలవుతుంది. సుమారు 2 నిమిషాల 18 సెకన్ల పాటు సూర్యుడు పూర్తిగా కనుమరుగు కానున్నాడు.
ఐరోపాలో పండగ వాతావరణం
మనకు నిరాశ ఎదురైనా, ఐరోపా ప్రజలకు మాత్రం ఇది ఒక అరుదైన అవకాశం. 1999 తర్వాత ఐరోపా గడ్డపై కనిపిస్తున్న మొదటి సంపూర్ణ సూర్యగ్రహణం ఇదే. ముఖ్యంగా స్పెయిన్, రష్యా, గ్రీన్లాండ్, ఐస్లాండ్ మరియు పోర్చుగల్ దేశాల్లో ఈ గ్రహణం చాలా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. స్పెయిన్ లోని ఉత్తర ప్రాంతాల్లో 99 శాతం కంటే ఎక్కువ సూర్యుడు కప్పబడిపోతాడు.
బ్రిటన్ (UK) లో కూడా గత 27 ఏళ్లలో లేని విధంగా 96 శాతం వరకు సూర్యుడు కనుమరుగు కాబోతున్నాడు. ఈ అద్భుతాన్ని చూడటానికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా లక్షలాది మంది పర్యాటకులు స్పెయిన్ చేరుకుంటున్నారు. దాదాపు ఐదు లక్షల మంది సందర్శకులు స్పెయిన్ కు వస్తారని అంచనా వేస్తున్నారు.
గ్రహణం సమయంలో ఏం కనిపిస్తుంది?
సంపూర్ణ సూర్యగ్రహణం సమయంలో ఆకాశంలో అద్భుతమైన దృశ్యాలు కనిపిస్తాయి. సూర్యుడు పూర్తిగా కప్పబడినప్పుడు, సూర్యుడి బయటి వాతావరణం అయిన 'కరోనా' (Corona) స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఇది ఒక తెల్లటి ముత్యం రంగులో ప్రకాశిస్తూ సూర్యుడి చుట్టూ ఒక వలయంలా ఉంటుంది. అలాగే 'క్రోమోస్పియర్' (Chromosphere) అనే పలచని గులాబీ రంగు పొర కూడా కనిపిస్తుంది. సాధారణ రోజుల్లో సూర్యుడి ప్రకాశం వల్ల ఇవి మనకు కనిపించవు, కానీ గ్రహణం సమయంలో ఇవి కనువిందు చేస్తాయి.
జాగ్రత్తలు తప్పనిసరి
సూర్యగ్రహణాన్ని ఎప్పుడూ నేరుగా కళ్ళతో చూడకూడదని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. అది సంపూర్ణ గ్రహణమైనా, పాక్షికమైనా సరే.. సూర్యుడిని నేరుగా చూస్తే కంటి చూపు దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది.
సాధారణ కూలింగ్ గ్లాసెస్ లేదా వెల్డింగ్ గ్లాసెస్ వాడకూడదు.
కేవలం గుర్తింపు పొందిన 'సోలార్ ఫిల్టర్స్' లేదా 'ఎక్లిప్స్ గ్లాసెస్' మాత్రమే వాడాలి.
టెలిస్కోప్ లేదా బైనాక్యులర్స్ వాడేవారు కచ్చితంగా సోలార్ ఫిల్టర్స్ అమర్చుకోవాలి.
మరో సులభమైన పద్ధతి ఏమిటంటే.. ఒక కాగితానికి చిన్న రంధ్రం చేసి, దాని ద్వారా పడే సూర్యుడి నీడను మరో తెల్లని పేపర్ మీద ప్రొజెక్ట్ చేసి చూడటం (Pinhole method).
ఒకేసారి రెండు వింతలు!
ఈ ఏడాది సూర్యగ్రహణం రోజున మరో విశేషం కూడా ఉంది. అదే 'పెర్సీడ్ ఉల్కాపాతం' (Perseid meteor shower). గ్రహణం వల్ల ఆకాశం చీకటిగా మారినప్పుడు, అదృష్టం బాగుంటే షూటింగ్ స్టార్స్ (ఉల్కలు) కూడా కనిపించే అవకాశం ఉంది. అయితే ఇది చాలా అరుదుగా జరుగుతుంది.
ముగింపు
భారతీయులు ఈసారి ఈ అద్భుతాన్ని కోల్పోతున్నప్పటికీ, అంతర్జాలం (Internet) ద్వారా నాసా వంటి సంస్థలు ఇచ్చే లైవ్ స్ట్రీమింగ్ లో గ్రహణాన్ని వీక్షించవచ్చు. తదుపరి ఇలాంటి పెద్ద గ్రహణం బ్రిటన్ లో 2081లో, మళ్ళీ సంపూర్ణ గ్రహణం 2090లో మాత్రమే వచ్చే అవకాశం ఉంది. ప్రకృతి ఇచ్చే ఈ అద్భుత దృశ్యాలను విజ్ఞాన పరంగా అర్థం చేసుకోవడం ఎంతో ముఖ్యం.
